Nhiều người cho rằng Task 1 “dễ” hơn Task 2 vì không cần phải nghĩ ra ý tưởng. Đây là một cái bẫy tư duy cực kỳ nguy hiểm. Chính vì không cần sáng tạo, rất nhiều thí sinh rơi vào lỗi sai phổ biến nhất: cố gắng miêu tả TẤT CẢ MỌI THỨ họ thấy. Họ biến bài viết của mình thành một danh sách các con số và chi tiết vụn vặt, giống như một chiếc camera an ninh ghi lại mọi thứ một cách vô hồn.
Là một người thường làm việc với dữ liệu, cụ thể là phân tích website, Kim thấy chúng ta cần phải thay đổi cách nghĩ, cách học, cách làm này. Chúng ta sẽ “soi” Task 1 không phải bằng một chiếc camera mà là của một nhà phân tích dữ liệu (Data Analyst).
Nhiệm vụ của nhà phân tích là gì? Là tìm ra câu chuyện đằng sau những con số.
Tư duy cốt lõi: Nhà phân tích vs. Chiếc Camera
Hãy tưởng tượng bạn đang nhìn vào một biểu đồ đường về doanh số bán hàng của hai công ty trong 10 năm.
- Tư duy Camera: “Năm 2010, công ty A bán được 10 triệu USD. Năm 2011, con số này tăng lên 12 triệu. Năm 2012, nó giảm xuống 11 triệu…” -> Buồn tẻ, không có trọng tâm, không cho thấy bạn hiểu biểu đồ.
- Tư duy Nhà Phân Tích: “Nhìn chung, cả hai công ty đều có xu hướng tăng trưởng doanh số trong suốt giai đoạn này. Tuy nhiên, điểm nổi bật nhất là công ty A, dù khởi đầu thấp hơn, đã có một cú bứt phá ngoạn mục và vượt qua công ty B vào năm 2015.” -> Có cái nhìn tổng quan, xác định được điểm nhấn quan trọng, cho thấy bạn thực sự phân tích thông tin.
Giám khảo không muốn một danh sách. Họ muốn một bản báo cáo (report) có chọn lọc, nêu bật những thông tin quan trọng nhất.
Để làm được điều đó, bạn cần xác định hai thứ: Xu hướng chung (Overall Trend) và Các đặc điểm chính (Key Features).
“Bắt Mạch” biểu đổ Task 1: Tìm ra xu hướng chung (Overall Trend)
Đây là điều đầu tiên bạn phải làm. Trước khi nhìn vào bất kỳ con số cụ thể nào, hãy nheo mắt lại và tự hỏi: “Bức tranh lớn ở đây là gì?”
Xu hướng chung là câu trả lời khái quát nhất cho sự thay đổi của các đối tượng trong biểu đồ.
- Với biểu đồ đường (Line Graph): Xu hướng chung là gì? Tăng, giảm, hay biến động không ngừng trong suốt cả giai đoạn?
- Với biểu đồ cột (Bar Chart): Cột nào nhìn chung là cao nhất? Cột nào thấp nhất? Có sự chênh lệch lớn nào không?
- Với biểu đồ tròn (Pie Chart): Miếng bánh nào là lớn nhất một cách rõ rệt? Miếng nào nhỏ nhất?
Câu “Overall” này thường được đặt ngay sau câu mở bài và nó là câu quan trọng nhất để đạt điểm cao trong tiêu chí “Task Achievement”.
“Zoom In”: Xác định các đặc điểm chính
Nếu xu hướng chung là “bức tranh lớn”, thì các đặc điểm chính là những “điểm nhấn” thú vị nhất trong bức tranh đó. Bạn không cần nêu hết, chỉ cần chọn ra khoảng 2-3 điểm nổi bật nhất.
Đó có thể là:
- Điểm cao nhất (Peak/Highest Point): Con số cao nhất đạt được là bao nhiêu, vào năm nào?
- Điểm thấp nhất (Trough/Lowest Point): Con số thấp nhất là bao nhiêu?
- Sự giao cắt (Intersection): Có điểm nào mà hai đường cắt nhau không? (ví dụ: công ty A vượt qua công ty B)
- Sự thay đổi đột ngột (A sudden change): Có một năm nào đó mà con số tăng vọt hoặc lao dốc không?
- Sự ổn định (A period of stability): Có giai đoạn nào mà con số gần như không thay đổi không?
- Sự khác biệt lớn nhất (The biggest difference): Chênh lệch lớn nhất giữa hai đối tượng là ở đâu?
Lựa chọn được những điểm này cho thấy bạn có khả năng phân tích và sắp xếp thông tin một cách thông minh.
“Live”: Thực hành viết Task 1 với tư duy của nhà phân tích
Hãy xem biểu đồ đơn giản sau:
[Giả sử có một biểu đồ đường thể hiện lượng người sử dụng Internet ở hai quốc gia Việt Nam và Thái Lan từ năm 1990 đến 2020]
Tư duy Camera sẽ viết: “Năm 1990, số người dùng Internet ở VN là… Ở TL là… Năm 1995…” -> SAI!
Tư duy Nhà Phân Tích sẽ làm:
- Xác định Xu hướng chung (Overall):
- Nhìn chung, số lượng người dùng Internet ở cả hai quốc gia đều tăng mạnh trong suốt giai đoạn được khảo sát. (Overall, the number of internet users in both countries increased significantly throughout the period shown.)
- Xác định các Đặc điểm chính (Key Features):
- Đặc điểm 1: Thái Lan có khởi đầu cao hơn nhiều so với Việt Nam.
- Đặc điểm 2: Việt Nam có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn và vượt qua Thái Lan vào khoảng năm 2010.
- Đặc điểm 3: Cả hai quốc gia đều chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ nhất sau năm 2005.
Chỉ với 1 câu “Overall” và 3 gạch đầu dòng “Key Features”, bạn đã có đủ nguyên liệu cốt lõi cho một bài Task 1 band 7+.
Bài tập tư duy Task 1 cho bạn và Kim
Hãy vào vai một nhà phân tích. Nhìn vào các biểu đồ dưới đây (bạn có thể tìm kiếm trên mạng với các từ khoá gợi ý). Nhiệm vụ của bạn KHÔNG phải là viết cả bài.
Chỉ cần viết ra: a. Một câu mô tả Xu hướng chung (Overall Trend). b. Hai hoặc ba gạch đầu dòng liệt kê các Đặc điểm chính (Key Features).
- Biểu đồ tròn: “Biểu đồ thể hiện tỷ lệ các nguồn năng lượng ở quốc gia X năm 2020” (Pie chart showing sources of energy in country X in 2020).
- Biểu đồ cột: “Biểu đồ so sánh số lượng khách du lịch đến 5 thành phố châu Á năm 2019” (Bar chart comparing tourist arrivals in 5 Asian cities in 2019).
Hãy luyện tập tư duy “chọn lọc” này vì nó là chìa khóa để mở cánh cửa Task 1.
Cảm ơn bạn đã ghé thăm Blog của Kim va đọc bài viết này (^.^)
