Khi đọc đề thi IELTS, hầu hết thí sinh cuống cuồng lao vào viết ngay sau khi đọc đề, vì họ sợ không đủ thời gian. Nhưng những người viết giỏi nhất, những người đạt band điểm cao, họ lại làm điều ngược lại. Họ dành ra 3-5 phút đầu tiên – những phút quý giá nhất – để làm một việc: “giải phẫu” đề bài. Kim sẽ hướng dẫn bạn quy trình “giải phẫu” này. Đây không phải là một mẹo, mà là một kỹ năng tư duy sẽ quyết định 50% thành công của cả bài viết, giúp bạn trả lời đúng trọng tâm và có những ý tưởng sâu sắc.
Cái giá của việc “đọc vội”
Tại sao việc phân tích đề bài lại quan trọng đến vậy? Vì đây là “liều thuốc” chống lại căn bệnh phổ biến nhất trong IELTS Writing: lạc đề (off-topic).
Khi bạn đọc vội, bạn rất dễ phạm vào những lỗi sau:
- Trả lời thiếu ý: Đề bài yêu cầu “Discuss both views and give your opinion”, nhưng bạn chỉ mải mê phân tích một phía.
- Hiểu sai phạm vi: Đề bài hỏi về “developing countries” (các nước đang phát triển), nhưng bạn lại lấy ví dụ về Mỹ hoặc Nhật Bản.
- Bỏ qua sắc thái: Bạn không nhận ra “phần hồn” hay sự tranh cãi ngầm ẩn trong câu hỏi, khiến các ý tưởng của bạn trở nên hời hợt.
Tất cả những lỗi này sẽ khiến bạn mất điểm nặng ở tiêu chí Task Response. Do đó, hãy dành tối thiểu từ 3 – 5 phút để “giải phẫu” đề bài. Đây chính là cách đầu tư thông minh nhất để bảo toàn số điểm này.
Kỹ thuật “giải phẫu” đề bài trong 3 bước
Hãy biến việc phân tích đề bài thành một quy trình có hệ thống. Mỗi khi nhận một đề Task 2, bạn hãy tuần tự thực hiện 3 bước sau. Kim sẽ áp dụng quy trình 3 bước này vào một đề bài cụ thể luôn.
Đề bài: Some people believe that international tourism brings more drawbacks than benefits to developing countries. To what extent do you agree or disagree?
Bước 1: Gạch chân “Từ khoá nội dung (Content Keywords)
Đây là những danh từ, cụm danh từ định nghĩa chủ đề chính của bài viết. Chúng cho bạn biết bạn sẽ viết về cái gì.
- Nhiệm vụ: Đọc đề và gạch chân tất cả các từ khóa liên quan đến nội dung.
- Mục đích: Giúp bạn xác định chính xác phạm vi của bài viết.
Áp dụng:
Some people believe that international tourism brings more drawbacks than benefits to developing countries.
Phân tích:
- Chủ thể: international tourism (du lịch quốc tế) -> không phải du lịch nội địa.
- Đối tượng: developing countries (các nước đang phát triển) -> không phải các nước phát triển.
- Khía cạnh: drawbacks (bất lợi) và benefits (lợi ích).
=> Kết luận về phạm vi: Bài viết của tôi phải tập trung so sánh mặt lợi và hại của du lịch quốc tế, và chỉ xét trong bối cảnh của các quốc gia đang phát triển.
Bước 2: Khoanh tròn “Từ khóa nhiệm vụ” (Task Keywords)
Đây là những động từ, cụm từ ra lệnh, cho bạn biết bạn phải làm gì với chủ đề đó.
- Nhiệm vụ: Tìm và khoanh tròn các cụm từ như “Agree or disagree?”, “Discuss both views…”, “Advantages and disadvantages…”.
- Mục đích: Giúp bạn xác định cấu trúc của bài viết. Mỗi dạng câu hỏi sẽ có một cấu trúc bài luận khác nhau.
Áp dụng:
To what extent do you agree or disagree?
Phân tích: Đây là dạng bài yêu cầu đưa ra quan điểm cá nhân một cách rõ ràng và bảo vệ nó. “To what extent” (đến mức độ nào) cho phép tôi có thể hoàn toàn đồng ý, hoàn toàn không đồng ý, hoặc đồng ý một phần.
=> Kết luận về cấu trúc: Tôi phải có một câu Thesis Statement rõ ràng ngay ở mở bài (ví dụ: “Tôi tin rằng tác hại lớn hơn lợi ích”) và tất cả các luận điểm trong thân bài phải phục vụ cho việc chứng minh quan điểm đó.
Bước 3: Đặt câu hỏi “tại sao” đề tìm ra vấn đề
Đây là bước quan trọng nhất, giúp bạn chuyển từ một “người trả lời” thành một “nhà tư tưởng”. Bất kỳ đề bài Task 2 nào cũng chứa đựng một sự tranh cãi, một mâu thuẫn hay một vấn đề tiềm ẩn. Nhiệm vụ của bạn là tìm ra nó.
- Nhiệm vụ: Sau khi xác định xong từ khóa, hãy tự hỏi:
- Tại sao vấn đề này lại được đưa ra để tranh cãi?
- Mâu thuẫn cốt lõi ở đây là gì?
- Tại sao lại có những luồng ý kiến trái ngược nhau?
- Mục đích: Giúp bạn tìm ra những ý tưởng sâu sắc và gốc rễ, thay vì những ý tưởng bề mặt ai cũng nghĩ ra.
Áp dụng:
Tại sao người ta lại tranh cãi về vấn đề này, đặc biệt là ở các nước đang phát triển?
- À, vì các nước này vừa khao khát phát triển kinh tế (lợi ích từ du lịch), lại vừa có nền văn hóa, môi trường dễ bị tổn thương (tác hại).
Vậy mâu thuẫn cốt lõi ở đây là gì?
- Đó chính là sự đánh đổi giữa Phát triển Kinh tế (Economic Growth) và Bảo tồn Văn hóa & Môi trường (Cultural & Environmental Preservation).
=> Kết luận về ý tưởng: Thay vì nghĩ lan man, giờ tôi đã có “kim chỉ nam” cho việc tìm ý. Các ý tưởng của tôi sẽ xoay quanh mâu thuẫn cốt lõi này.
- Lợi ích: Tiền tệ, việc làm, cơ sở hạ tầng… (thuộc về Phát triển Kinh tế).
- Tác hại: Thương mại hóa văn hóa, ô nhiễm, gánh nặng cho tài nguyên địa phương… (thuộc về sự tổn hại Văn hóa & Môi trường).
Chỉ sau vài phút phân tích, chúng ta đã có một định hướng cực kỳ rõ ràng cho cả bài viết. Chúng ta biết mình cần viết về cái gì, viết theo cấu trúc nào, và những ý tưởng cần triển khai ra sao.
Bài tập tư duy cho Kim và bạn
Hãy dành 5 phút cho mỗi đề bài dưới đây và thực hành quy trình “giải phẫu” 3 bước. Đừng viết thành bài, chỉ cần ghi ra kết quả phân tích của bạn.
- Some people think that the government should provide free education at all levels. Others believe that individuals should pay for their university education. Discuss both views and give your own opinion.
- In many countries, traditional foods are being replaced by fast food. This has a negative impact on families, individuals and society. To what extent do you agree or disagree?
Trong bài viết tiếp theo, sau khi đã biết mình cần nói “cái gì”, bạn cùng Kim sẽ học cách sắp xếp chúng một cách logic để tạo ra “Bản thiết kế chống sụp đổ cho mọi bài viết: Dàn ý Task 2“.
Cảm ơn bạn đã ghé thăm Blog của Kim và đọc bài viết này (^.^)
